इकॉनॉमिस्ट इंटेलिजेंस युनिटने प्रकाशित केलेल्या २०२५ च्या जागतिक राहणीमान निर्देशांकात, डेन्मार्कमधील कोपनहेगनला जगातील सर्वात राहण्यायोग्य शहर म्हणून नाव देण्यात आले आहे. वार्षिक अहवालात स्थिरता, आरोग्यसेवा, संस्कृती आणि पर्यावरण, शिक्षण आणि पायाभूत सुविधांच्या आधारे १७३ शहरांचे मूल्यांकन केले जाते, १०० पैकी एकूण गुण मिळविण्यासाठी ३० निर्देशकांचा वापर केला जातो. कोपनहेगनने ९८ गुण मिळवले, स्थिरता, शिक्षण आणि पायाभूत सुविधांमध्ये परिपूर्ण निकाल मिळवले. कार्यक्षम सार्वजनिक वाहतूक, कमी गुन्हेगारी दर आणि उच्च दर्जाच्या सार्वजनिक सेवांसाठी ओळखले जाणारे डेन्मार्कची राजधानी २०२३ आणि २०२४ मध्ये दुसऱ्या स्थानावर राहिल्यानंतर पहिल्या स्थानावर पोहोचली.
कोपनहेगनच्या यशात योगदान देणारे प्रमुख घटक म्हणून या अहवालात अधोरेखित केले आहे. अनेक वर्षांपासून निर्देशांकात अव्वल स्थानावर असलेले व्हिएन्ना, ऑस्ट्रिया, स्वित्झर्लंडच्या झुरिचसह संयुक्तपणे दुसऱ्या स्थानावर घसरले. २०२४ आणि २०२५ च्या सुरुवातीला दहशतवादाशी संबंधित घटनांनंतर अलिकडच्या सुरक्षा चिंतेमुळे व्हिएन्ना स्कोअर किंचित घसरला. दरम्यान, झुरिचने आपले उच्च स्थान कायम ठेवले, जे पाचही राहण्यायोग्य श्रेणींमध्ये स्वित्झर्लंडच्या सातत्यपूर्ण कामगिरीचे प्रतिबिंब आहे.
राहण्यायोग्य शहरांमध्ये मेलबर्न, जिनेव्हा, सिडनी, ओसाका, ऑकलंड, अॅडलेड आणि व्हँकूवर यांचा समावेश आहे. पश्चिम युरोपीय आणि आशिया-पॅसिफिक शहरे वरच्या क्रमवारीत वर्चस्व गाजवतात, मजबूत आरोग्य सेवा प्रणाली, आधुनिक पायाभूत सुविधा आणि राजकीय स्थिरता ही त्यांची प्रमुख ताकद आहे. मध्य पूर्वेत, दुबईने स्थिर प्रगती नोंदवली, जी संयुक्त अरब अमिरातीने शहरी विकासात सतत गुंतवणूक केली आहे हे दर्शवते. दुबई जागतिक स्तरावर पहिल्या २० मध्ये स्थान मिळवू शकला नाही, परंतु गेल्या वर्षभरात आरोग्यसेवा, पायाभूत सुविधा आणि सार्वजनिक सेवांमध्ये शहराने केलेल्या लक्षणीय सुधारणांची नोंद अहवालात करण्यात आली आहे. दुबईचे प्रगत वाहतूक नेटवर्क, आधुनिक वैद्यकीय सुविधा आणि सार्वजनिक सुरक्षिततेवर लक्ष केंद्रित केल्याने त्याच्या राहणीमानाच्या वाढत्या स्कोअरमध्ये योगदान आहे.
सौदी अरेबियानेही लक्षणीय सुधारणा नोंदवल्या आहेत, विशेषतः अल खोबरमध्ये, देशाच्या व्हिजन २०३० कार्यक्रमांतर्गत आरोग्यसेवा आणि शिक्षणातील गुंतवणुकीमुळे ते १३ स्थानांनी वर आले आहे. अहवालात असे मान्य करण्यात आले आहे की मध्य पूर्वेतील अनेक शहरांना शहरी राहणीमान वाढवण्याच्या उद्देशाने लक्ष्यित सरकारी धोरणांचा फायदा होत आहे. तथापि, अहवालात गंभीर आव्हानांना तोंड देणाऱ्या शहरांवरही प्रकाश टाकण्यात आला आहे.
सिरियातील दमास्कस हे जागतिक क्रमवारीत तळाशी आहे, याचे मुख्य कारण गृहयुद्धाचा दीर्घकाळचा प्रभाव, राजकीय अस्थिरता आणि अपुऱ्या पायाभूत सुविधा आहेत. सीरियाच्या राजधानीला जवळजवळ सर्व श्रेणींमध्ये सर्वात कमी गुण मिळाले आहेत, अहवालात राहणीमानात फारशी सुधारणा नसल्याचे म्हटले आहे. पाकिस्तानचे सर्वात मोठे शहर कराची १७३ पैकी १७० व्या क्रमांकावर आहे, ज्यामुळे ते जागतिक स्तरावर राहण्यायोग्य चौथे सर्वात कमी शहर बनले आहे. अहवालात स्थिरता, आरोग्यसेवा आणि पायाभूत सुविधांमधील सततच्या समस्यांना याचे श्रेय दिले आहे. कराचीचे उच्च गुन्हेगारी दर, मर्यादित आरोग्यसेवा उपलब्धता, प्रदूषण आणि अपुऱ्या सार्वजनिक सेवांचा रहिवाशांच्या जीवनमानावर परिणाम होत आहे. लाहोर आणि इस्लामाबादसह इतर प्रमुख पाकिस्तानी शहरे जागतिक स्तरावर सर्वात वाईट शहरांमध्ये हायलाइट केलेली नाहीत परंतु ती अव्वल कामगिरी करणाऱ्या श्रेणींबाहेर आहेत.
जागतिक राहणीमान निर्देशांक २०२५ पायाभूत सुविधा, आरोग्यसेवा आणि शिक्षणात गुंतवणूक करणाऱ्या शहरांमधील आणि संघर्ष, अस्थिरता आणि अविकसिततेशी झुंजणाऱ्या शहरांमधील वाढती तफावत प्रतिबिंबित करतो. निकालांवरून असे दिसून येते की एखादे शहर त्याच्या रहिवाशांसाठी किती राहण्यायोग्य आहे हे ठरवण्यासाठी दीर्घकालीन शहरी नियोजन आणि सार्वजनिक गुंतवणूक महत्त्वाची आहे. – मेना न्यूजवायर न्यूज डेस्क द्वारे.